KONTEKST VA SO‘ZLARDA KO‘CHMA MA’NOLARNING SHAKLLANISHI
Keywords:
kontekst, semantika, matn, ijtimoiy kontekst, madaniy kontekst, funksional kontekst, pragmatik kontekst, ko‘chma ma’no, metafora, metonimiya, sinekdoxa, semantik maydon, leksik birlik.Abstract
Ushbu maqolada kontekst tushunchasi va uning leksik birliklarning semantik ma’nosini shakllantirishdagi o‘rni atroflicha tahlil qilinadi. Matn va kontekst munosabati, kontekstning ijtimoiy, madaniy, funksional va pragmatik turlari haqida fikr yuritiladi. So‘zlarning til va nutqdagi ma’no tafovutlari, leksik birliklarning ko‘chma ma’noga ega bo‘lish mexanizmlari — metafora, metonimiya va sinekdoxa hodisalari asosida yoritiladi. Misollar yordamida kontekstda semantik reallikning qanday vujudga kelishi ochib beriladi. Til birliklari faqat matndagi real qo‘llanish orqali to‘liq ma’no kasb etadi degan ilmiy yondashuv asosida mavzuga zamonaviy qarashlar ilgari suriladi.
References
O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik. 2-jild. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006. – B. 587.
Rasulov R. Umumiy tilshunoslik. – Toshkent, 2017. B. 204–205.
Shamsiddinov H. O‘zbek tilida so‘zlarning funksional-semantik sinonimlari. Filol. fan. dokt... dis. – Toshkent, 1999. – B. 187.
Karimov S. A. Tilshunoslik nazariyasi. – Samarqand, 2012.
Yo‘ldoshev M., Muhamedova S., Saparniyazova M. Matn lingvistikasi -Toshkent: «ISHONCHLI HAMKOR», 2021
Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. – Toshkent, 2000.
Nurmonov A. So‘z mulkiga sayr. “Sharq yulduzi” jurnali, 2014 yil, 6-son. – B. 133–140.
