O‘SIMLIKLARNI ATMOSFERADAGI CHANGNI USHLAB QOLISHDAGI ROLI
Keywords:
atmosfera, chang, kul moddasi, o‘simlik, sohta akatsiya, qo‘ng‘ir eman, sohta kashtan, chinor, jo‘ka (lipa), oq terak.Abstract
Ushbu maqolada shahar muhitida o‘simliklarning, xususan, soxta akatsiya (Robinia pseudoacacia), qo‘hg‘ir eman (Quercus robur), soxta kashtan (Aesculus hippocastanum), chinor (Platanus orientalis), jo‘ka - lipa (Tilia cordata) va oq terak (Populus alba) daraxtlarining atmosferadagi chang va kul zarrachalarini ushlab qolishdagi ekologik roli o‘rganilgan. Tadqiqot Farg‘ona vodiysining turli joylarida va fasllarda olib borilgan bo‘lib, daraxtlarning barg tuzilishi, yuzasidagi mikrotuzilma va biomorfologik xususiyatlari asosida ularning chang yutish samaradorligi solishtirilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, barg yuzasi mayin va tukli bo‘lgan daraxtlar changni samaraliroq ushlab qoladi. Ayniqsa, chinor va jo‘ka daraxtlarining changni ushlashdagi yuqori ko‘rsatkichlari qayd etilgan. Maqola shahar yashil zonalarini rejalashtirishda ekologik jihatdan samarali bo‘lgan daraxt turlaridan foydalanishning muhimligini asoslab beradi.
References
Usmanxo‘djayev A, Basitxanova E.I., Pratov O‘.P., Djabbarov A. “O‘zbekistonda o‘sadigan shifobaxsh o‘simliklarning etimologik zamonaviy Ensiklopediyasi” – Toshkent, Yangi asr avlodi, 2018.
Berdiyev E.T., Gulamxodjayeva Sh.F. “Manzarali daraxtlarni ко‘paytirish” (o‘quv qo‘llanma) - Toshkent: Shafoat Nur Fayz. 2020.
Abdullayeva M.T., Maxsudova G.M., Usmanova T. E. “Farg‘ona shahar infrastrukturasida o‘simliklarning tutgan o‘rni va ro‘li” - Proceedings of International Conference on Modern Science and Scientific Studies. Hosted online from Paris, France. ISSN: 2835-3730. 19 th April, 2023.
Muxamedjonov A., Berdiev E. “Manzarali daraxt-buta o‘simliklar” (tavsifi, ko‘paytirish, parvarishlash, shakl berish) - Toshkent, ToshDAU Tahririyatnashriyot bo‘limi, 2018.
Abdullayeva M.T., Maxsudova G.M., Usmanova T. E. ‘‘Yashil makon’’ umummilliy loyihani amalga oshirilishida manzarali o‘simliklarining o‘rni” - INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL OF BIRUNI. ISSN (E) 2181-2993 Vol. 1, Issue 2. Oct. 2022.
Berdivev E.T., Odiixonov S.O., Chorshanbiev P.M. “Manzarali butalar” AGRO ILM jurnali. - Toshkent, 2014.
