BOBURNOMA TARJIMALARIDA MADANIY KODLARNING LINGVOKOGNITIV TRANSFORMATSIYASI: REALIYALAR, PHYTONYM VA PAREMIYALAR (O‘ZBEK–INGLIZ–NEMIS TARJIMALARI MISOLIDA)
Keywords:
Boburnoma, lingvokognitiv transformatsiya, madaniy kod, realiya, phytonym, paremiya, tarjima strategiyalari, funksional ekvivalentlikAbstract
Mazkur maqolada Zahiriddin Muhammad Boburning “Boburnoma” asari tarjimalarida madaniy kodlarning lingvokognitiv transformatsiyasi muammosi o‘rganiladi. Tadqiqot realiyalar, phytonymlar va paremiyalarni o‘zbek, ingliz va nemis tillari kesimida qiyosiy tahlil qilishga asoslanadi. Tarjima jarayonida qo‘llaniladigan funksional ekvivalentlik, adaptatsiya, borrowing, transliteratsiya va izohli tarjima strategiyalari lingvokognitiv yondashuv asosida baholanadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, madaniy birliklar tarjimada to‘liq saqlanmaydi, balki transformatsiyaga uchraydi, bu esa tarjimonning madaniy mediator sifatidagi rolini kuchaytiradi.
References
Fedorov, A. V. (1958). Introduction to the Theory of Translation. Moscow.
Salomov, G‘. (1966). Language and Translation. Tashkent: Fan.
Nida, E. (1964). Toward a Science of Translating. Leiden: Brill.
Newmark, P. (1988). A Textbook of Translation. London: Prentice Hall.
Venuti, L. (1995). The Translator’s Invisibility. London: Routledge.
Wierzbicka, A. (1997). Understanding Cultures through Their Key Words. Oxford University Press.
Telia, V. N. (1996). Russian Phraseology and Cultural Context. Moscow: Nauka.
Abdurakhmonova, D. (2025). Cultural realities and translation strategies in the German version of “Boburnoma”. Western European Journal of Linguistics and Education, 3(4), 117–119.
Abdurakhmonova, D. (2025). Linguocultural interpretation of plant names in the German translation of the Baburnama. Modern American Journal of Linguistics, Education, and Pedagogy, 1(7), 452–457.
Abdurakhmonova, D. (2025). From Chagatai to German: Strategies for rendering Babur’s proverbs in H. Dalov’s translation. Pubmedia Journal, 3(1), 1–7.
Baker, M. (2018). In Other Words: A Coursebook on Translation. Routledge.
Hatim, B., & Mason, I. (1997). The Translator as Communicator. Routledge.