XITOY TILIDAGI 才 (cái) VA 就 (jiù) NING NUTQDAGI PRAGMATIK FUNKSIYALARI
Keywords:
pragmatik funksiya, presuppozitsiya, skalar implikatura, kutilma, taʼkid, fokus, dialog, eʼtiroz, funksional element, tarjima ekvivalentligi.Abstract
Maqolada xitoy tilidagi 才 (cái) va 就 (jiù) funksional elementlarining jonli nutqdagi pragmatik funksiyalari tahlil qilinadi. Semantik tavsifdan farqli ravishda, pragmatik yondashuv bu birliklarning muloqotda qanday vazifalarni bajarishini oʻrganadi. Tadqiqotda toʻrt asosiy funksiya ajratiladi: presuppozitsiya va kutilmani boshqarish (soʻzlovchi va tinglovchi bilimini muvofiqlashtirish), skalar implikatura hosil qilish (aytilmagan mazmunni yetkazish), taʼkid-fokus funksiyasi (就是 tasdiqlovchi, 才…呢 inkor-eʼtiroz qurilmalari) hamda dialogik-munosabat funksiyalari (rozilik, eʼtiroz, tuzatish, yumshatish). Tahlil Grice implikatura nazariyasi va Levinson pragmatikasiga tayanadi. Xulosalar oʻzbek tiliga tarjima masalalari bilan bogʻlanadi.
References
Abdurahmonov Gʻ. Oʻzbek tili grammatikasi (Sintaksis). — Toshkent: Fan, 1991. — 415 b.
Biq Yung-O. The Semantics and Pragmatics of cai and jiu in Mandarin Chinese: PhD dissertation. — Ithaca: Cornell University, 1984. — 173 p.
Brown P., Levinson S. C. Politeness: Some Universals in Language Usage. — Cambridge: Cambridge University Press, 1987. — 345 p.
Grice H. P. Logic and Conversation // Syntax and Semantics. Vol. 3: Speech Acts / Ed. by P. Cole, J. Morgan. — New York: Academic Press, 1975. — P. 41–58.
Hole D. Focus and Background Marking in Mandarin Chinese: System and Theory behind cái, jiù, dōu and yě. — London: RoutledgeCurzon, 2004. — 287 p.
Lai Huei-ling. Rejected Expectations: The Scalar Particles cai and jiu in Mandarin Chinese // Linguistics. — 1999. — Vol. 37, No. 4. — P. 625–661.
Levinson S. C. Pragmatics. — Cambridge: Cambridge University Press, 1983. — 420 p.
Nida E. A. Toward a Science of Translating. — Leiden: Brill, 1964. — 331 p.
Thomas J. Cross-cultural Pragmatic Failure // Applied Linguistics. — 1983. — Vol. 4, No. 2. — P. 91–112.
Бархударов Л. С. Язык и перевод: Вопросы общей и частной теории перевода. — Москва: Международные отношения, 1975. — 240 с.
Комиссаров В. Н. Теория перевода (лингвистические аспекты). — Москва: Высшая школа, 1990. — 253 с.
陈小荷. 主观量问题初探——兼谈副词“就”“才”“都” // 世界汉语教学. — 1994. — 第4期. — 页18–24.
吕叔湘. 现代汉语八百词 (增订本). — 北京: 商务印书馆, 1999. — 760 页.
沈家煊. 语言的“主观性”和“主观化” // 外语教学与研究. — 2001. — 第4期. — 页268–275.
张谊生. 现代汉语副词研究. — 上海: 学林出版社, 2000. — 402 页.
