YEVROPA VA O‘ZBEKISTON CHORVACHILIGINI TAQQOSLASH: MAHSULDORLIK VA ISHLAB CHIQARISH TUZILMASI TAHLILI

YEVROPA VA O‘ZBEKISTON CHORVACHILIGINI TAQQOSLASH: MAHSULDORLIK VA ISHLAB CHIQARISH TUZILMASI TAHLILI

Authors

  • Kayumov Saidorif Bakhodir ugli Mustaqil tadqiqotchi

Keywords:

chorvachilik, qiyosiy tahlil, sut mahsuldorligi, dehqon xo‘jaligi, kooperatsiya, ozuqa bazasi, naslchilik, Yevropa Ittifoqi, O‘zbekiston, agrar siyosat.

Abstract

Maqolada Yevropa Ittifoqi va O‘zbekiston chorvachiligi bosh son, mahsulot hajmi, mahsuldorlik va ishlab chiqarishning tashkiliy tuzilmasi bo‘yicha qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi — ikki tizim o‘rtasidagi farqning asosiy manbaini aniqlash va O‘zbekiston uchun amaliy xulosalar chiqarishdan iborat. Tadqiqot ikkilamchi statistik ma’lumotlarni qiyosiy tahlil qilish usuliga asoslangan; muallif tomonidan dala kuzatuvi yoki so‘rov o‘tkazilmagan, barcha ko‘rsatkichlar Milliy statistika qo‘mitasi va Yevrostat nashrlaridan olingan hamda havola bilan ko‘rsatilgan. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonda chorva bosh soni yetarli, hatto aholiga nisbatan yuqori, ammo bir bosh hisobiga mahsuldorlik Yevropa darajasidan bir necha barobar past. Farqning asosiy manbai naslda emas, ishlab chiqarishning tashkiliy tuzilmasida: mamlakatda sutning 92,8 va go‘shtning 84,9 foizi dehqon va tomorqa xo‘jaliklarida yetishtiriladi, bu esa yem-ozuqani balanslash, mexanizatsiya, sovuq zanjir va naslchilikni iqtisodiy jihatdan imkonsiz qiladi. Xulosada Yevropa modelini to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chirish emas, balki kooperatsiya, ozuqa bazasi va identifikatsiya tizimini birgalikda rivojlantirishga asoslangan yondashuv taklif qilinadi.

References

O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligi: matbuot relizi va metodologik izohlar. — Toshkent, 2026. — URL: https://stat.uz (murojaat sanasi: 16.09.2026).

O‘zbekiston iqtisodiyoti raqamlarda: chorvachilik bo‘yicha 2023-yil yakunlari va 2024-yil 1-yanvar holatiga ma’lumotlar (Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlari asosida). — URL: https://uzbekistan.org.ua/uz/yangiliklar/6941 (murojaat sanasi: 16.09.2026).

Qanday qoramollarni boqish foydali: Statistika qo‘mitasi va Veterinariya hamda chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasi ma’lumotlari // Kursiv Uzbekistan. — 2025-yil 28-iyun. — URL: https://uz.kursiv.media/uz/2025-06-28/qanday-qoramollarni-boqish-foydali/.

O‘zbekistonda go‘shtga bo‘lgan talab qanday qoplanadi: Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasi ma’lumotlari // Spot.uz. — 2025-yil 1-iyul. — URL: https://www.spot.uz/oz/2025/07/01/meat.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Chorvachilik va parrandachilikni qo‘llab-quvvatlash, sohada yuqori qo‘shilgan qiymat yaratish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-34-son Qarori, 2025-yil 30-yanvar // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/docs/-7353670.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida chorvachilik sohasi va uning tarmoqlarini rivojlantirish bo‘yicha 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan dasturni tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-120-son Qarori, 2022-yil 8-fevral // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/docs/-5858728.

Eurostat. Milk and milk product statistics. Statistics Explained. — Luxembourg: European Commission, 2025. — URL: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Milk_and_milk_product_statistics (murojaat sanasi: 16.09.2026).

Eurostat. Milk and milk product statistics (2023 data edition). Statistics Explained. — Luxembourg: European Commission, 2024. — URL: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/SEPDF/cache/29568.pdf.

Eurostat. Agriculture statistics at regional level. Statistics Explained. — Luxembourg: European Commission, 2026. — URL: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Agriculture_statistics_at_regional_level.

Eurostat. Farms and farmland in the European Union — statistics. Statistics Explained. — Luxembourg: European Commission, 2026. — URL: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Farms_and_farmland_in_the_European_Union_-_statistics.

Eurostat. Agri-environmental indicator — livestock patterns. Statistics Explained. — Luxembourg: European Commission, 2023. — URL: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/SEPDF/cache/14882.pdf.

Japan International Cooperation Agency (JICA). O‘zbekiston Respublikasi chorvachilikni rivojlantirish bo‘yicha ma’lumot yig‘ish va tekshirish tadqiqoti yakuniy hisoboti. — Tokyo: JICA, 2023. — URL: https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/1000056056.pdf.

Eurostat. Regulation (EU) 2018/1091 of the European Parliament and of the Council on integrated farm statistics. — Official Journal of the European Union, L 200, 2018.

European Commission, Directorate-General for Agriculture and Rural Development. EU milk yield and herds (statistical annex). — Brussels: European Commission, 2023. — URL: https://agriculture.ec.europa.eu/system/files/2023-03/eu-milk-yield-herds_en.pdf.

FAO. World Livestock: Transforming the Livestock Sector through the Sustainable Development Goals. — Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2018.

FAO. The State of Food and Agriculture. — Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations (yillik nashr). — URL: https://www.fao.org/publications/sofa.

OECD/FAO. OECD-FAO Agricultural Outlook. — Paris: OECD Publishing (yillik nashr). — URL: https://www.agri-outlook.org.

World Bank. Uzbekistan: Agri-food Sector Overview and Policy Notes. — Washington, DC: World Bank Group. — URL: https://www.worldbank.org/en/country/uzbekistan.

Xorijdan nasldor qoramollarni olib kirish QQSdan ozod etiladi: chorvachilikni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yangi chora-tadbirlar // Spot.uz. — 2026-yil 21-may. — URL: https://www.spot.uz/oz/2026/05/21/breeding-cattle.

Eurostat. Farm structure statistics (ef): metadata and methodological notes. — Luxembourg: European Commission. — URL: https://ec.europa.eu/eurostat/cache/metadata/en/ef_sims.htm.

Downloads

Published

2026-09-20

How to Cite

Kayumov Saidorif Bakhodir ugli. (2026). YEVROPA VA O‘ZBEKISTON CHORVACHILIGINI TAQQOSLASH: MAHSULDORLIK VA ISHLAB CHIQARISH TUZILMASI TAHLILI. IMRAS, 9(9), 10–19. Retrieved from https://journal.imras.org/index.php/sps/article/view/2994

Issue

Section

Articles
Loading...